O castiñeiro e a castaña deixaron unha fonda marca na nosa forma de vivir e de alimentarnos. Moitas veces esquecemos que esta importancia transcende o traballo nos montes para converterse nun símbolo cultural recoñecido a nivel oficial. Facendo unha pequena investigación xunto á Association les associés des châtaigneraies d’Ardèche, atopamos varios exemplos de como diferentes institucións plasmaron este patrimonio en selos e cupóns, creando pezas de coleccionismo que contan a nosa propia historia.
A nosa viaxe comeza cun achado que nos chegou dende o país veciño. No ano 2008, o servizo postal francés emitiu un selo dedicado exclusivamente á castaña dentro da serie temática «Portraits de Régions – Les Saveurs de nos Régions». A peza, ilustrada polo artista Ghiringhelli e impresa por Phil@poste, tiña un valor facial de 0,55 euros. O deseño é moi familiar para calquera de nós: mostra o ourizo aberto revelando o froito, xunto a castañas xa limpas sobre as follas da árbore. É unha proba visual de que o aprecio por este recurso é compartido en gran parte de Europa.
Se miramos cara aos arquivos de Correos en España, vemos que o castiñeiro tamén tivo o seu merecido oco hai xa unhas décadas. Temos que remontarnos a 1975 para atopar a serie «Flora Hispánica». Naquel momento decidiuse dedicar unha emisión aos exemplares botánicos máis representativos do territorio. O castiñeiro compartiu esta colección con outras árbores como a maceira, a laranxeira, a amendoeira e a granadeira, recoñecendo o seu valor botánico e agrícola.
A presenza da castaña non se limita á árbore en si, senón que abarca tamén os oficios tradicionais vinculados a ela. Un dos exemplos máis entrañables é o selo dedicado á figura da castañeira, emitido o 13 de novembro de 1998 dentro da habitual serie de Nadal. O pintor Rafael Seco foi o encargado de deseñar esta estampa típica das rúas no inverno. Como dato curioso daquela época previa ao euro, emitíronse valores de 35 e 70 pesetas.
O recoñecemento institucional non vive só do pasado nin se limita ao formato postal. Chegando a tempos máis recentes, a ONCE decidiu pór o foco nos nosos monumentos naturais. O cupón do 18 de marzo de 2025, enmarcado na campaña «Abraza tu Árbol», levou como imaxe principal o Castiñeiro de Pumbariños, situado no Souto de Rozavales, no concello ourensán de Manzaneda. É unha forma directa de visibilizar a necesidade de conservar estes exemplares milenarios que seguen vivos grazas ao coidado xeracional.
Estas catro imaxes documentais demostran o peso que a cultura do castiñeiro ten na memoria colectiva. Ver un froito noso nunha carta que viaxa por Francia ou unha das nosas árbores singulares nun cupón diario reafirma a necesidade de seguir protexendo este legado.
