«O meu traballo é investigar para despois ensinar aos produtores como sacar a máxima rendibilidade».
Esta frase tan directa marcou o inicio da visita a un dos tres soutos demostrativos que percorremos hoxe. Unha representación da nosa asociación desprazouse ata Moimenta, en Vinhais (Portugal), para asistir á acción de demostración do proxecto Soutos Sustentáveis. O obxectivo estaba claro dende o principio: baixar a ciencia da academia á terra e ver como se poden afrontar os retos reais que sofren os nosos castiñeiros, especialmente a falta de auga e o esgotamento do solo.
A xornada fuxiu por completo da teoría de encerado. Foi unha formación a pé de campo, pisando a terra e vendo directamente as estacións de monitorización, os perfís do solo abertos en gabias e as ferramentas dixitais que están a usar alén da fronteira. Todo isto da man dos técnicos de CONFAGRI, Asociación ARBOREA, PRORURIS e, moi especialmente, baixo a guía de dous investigadores de altísimo nivel científico pertencentes ao Instituto Politécnico de Bragança (IPB).
Contar coas súas explicacións sobre o terreo foi un luxo. Por unha banda, guiounos Felisa Maria da Silva Fonseca, que é Profesora Coordinadora no IPB e investigadora do Centro de Investigação de Montanha (CIMO) e do Laboratorio Asociado SusTEC. Felisa é Doutora en Ciencias Ambientais e Máster en Enxeñaría de Recursos Forestais. A súa especialidade céntrase na ciencia do solo, concretamente na avaliación da súa calidade, nos servizos dos ecosistemas e nos procesos hidrolóxicos. Ela axudounos a entender como a auga se move e se retén no terreo para que a árbore poida aproveitala ao máximo.
Xunto a ela estivo Manuel Ângelo Rosa Rodrigues, tamén docente no IPB e investigador do CIMO, ademais de ser Doutor en Ciencias Edáficas e Ambientais e Licenciado en Agronomía. Manuel Ângelo é un verdadeiro referente na xestión de nutrientes agrícolas. O seu currículum destaca polo traballo no manexo do nitróxeno, nas cubertas vexetais para cultivos perennes, nas análises de solo e nos sistemas de recomendación de fertilizantes. Escoitalo explicar os déficits de nutrientes e as necesidades de rega para paliar o estrés hídrico do castiñeiro foi unha clase maxistral totalmente aplicable aos nosos propios soutos.
Máis aló da enorme calidade da información técnica que recibimos, o que realmente marcou a xornada foi a forma en que nos recibiron. A hospitalidade dos nosos compañeiros e veciños portugueses foi excepcional. Fixéronnos sentir coma na casa dende o primeiro minuto. Esta visita non só nos achega solucións reais para o cultivo da castaña, senón que consolida unha alianza profesional transfronteiriza que nos fará moito máis fortes no futuro.
